Vietnam Library Network, Overseas Vietnamese - Người Việt Hải Ngoại
To provide the opportunities for promoting the Vietnamese language and culture to the Vietnamese communities around the world.
 
 FAQFAQ   SearchSearch   MemberlistMemberlist   UsergroupsUsergroups   RegisterRegister 
 ProfileProfile   Log in to check your private messagesLog in to check your private messages   Log inLog in 

Hàn Lâm Viện ở góc đường - Mathilde Tuyet Tran

 
Post new topic   Reply to topic    Vietnam Library Network, Overseas Vietnamese - Người Việt Hải Ngoại Forum Index -> Vietnam National Language Academy - Văn Lang Corner
View previous topic :: View next topic  
Author Message
vietnamlibrary
Site Admin


Joined: 14 Jun 2007
Posts: 5761
Location: Little Saigon Southern California

PostPosted: Sun Nov 15, 2009 11:12 pm    Post subject: Hàn Lâm Viện ở góc đường - Mathilde Tuyet Tran Reply with quote

Hàn Lâm Viện ở góc đường



// VĂN, BIÊN KHẢO - LITTÉRATURE, HISTOIRE - LITERATUR, GESCHICHTE / HÀN LÂM VIỆN Ở GÓC ĐƯỜNG
© Mathilde Tuyet Tran, France 2009

Đôi lời tâm sự


Nơi vua Duy Tân làm việc, sửa chữa các loại máy truyền thanh, vô tuyến điện…trở thành một nơi tập họp những người cùng một suy nghĩ, cùng một chí hướng. Hàng ngày nhà vua bắt sóng, trao đổi tin tức trên các trạm thông tin lân cận và bắc loa phát thanh ra ngoài đường cho mọi người nghe…đến nỗi chính quyền Pháp cai trị đảo Réunion thời ấy, gọi cửa tiệm của vua Duy Tân là cái "Hàn Lâm Viện ở góc đường", tuy họ mỉa mai nhưng cũng nói lên rằng nhà vua là người có trình độ.

Sử dụng khái niệm này, tôi có ý tự mai mỉa, một cá nhân không thể tự xưng là Hàn Lâm Viện được, đồng thời hy vọng rằng, các bạn sẽ góp ý kiến quý báu để cùng trao đổi về một đề tài, một chiều hướng, trong tinh thần một cây làm chẳng lên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao, trên con đường dài lâu bảo vệ văn hóa Việt.

Trong các bài khác tôi đã có viết về nguồn gốc chuyển âm tiếng Việt ra mẫu tự La tinh, gọi là tiếng quốc ngữ, từ thế kỷ thứ 18, cho nên tôi không nhắc lại ở đây, xem như bạn đọc đều biết, chủ đề là bảo trì, phổ biến vả phát triển ngôn ngữ của dân tộc Việt, nhất là trong cộng đồng người Việt tại hải ngoại.

Bắt đầu một công việc lâu dài, chẳng lẽ tôi lại viết "Vạn sự khởi đầu nan!", nhưng có như thế thì chúng ta mới nhận thức rõ hơn rằng, mình phải có văn hóa của chính mình thì mình mới tồn tại trong lịch sử được. Học thày không bằng học bạn. Vậy thì, xin mời các bạn !

Các lỗi chính tả thông thường của người Việt

Ngôn ngữ của một dân tộc có nhiều tính chất đặc sắc khác nhau, thay đổi theo địa phương, tập quán tập tục, lịch sử, địa lý, thiên nhiên…Tại Đức cách sử dụng ngôn ngữ (nói) của dân vùng Hannover được coi là chuẩn mực (Hochdeutsch), ngôn ngữ của dân chúng các vùng khác được xem là Dialekt hay Plattdeutsch. Tại Pháp, cách ăn nói phát âm của người dân Paris, les Parisiens, thường bị dân tỉnh chê bai là thô lỗ. Ngôn ngữ Pháp được sử dụng bởi dân vùng Anjou - Poitier mới là đúng chính thống.

Tiếng Việt mang ba đặc sắc chính, Bắc Nam Trung đều có cách phát âm, dùng chữ…khác nhau, người Việt gặp nhau, chỉ cần nghe giọng nói, không cần phải hỏi anh/chị là người miền nào, tuy nhiên trong mỗi miền cũng có nhiều sự khác biệt, giọng Hà nội, giọng Nam định, giọng Huế, giọng Quảng, giọng Sài gòn…Khi viết tiếng Việt, qua các lỗi chính tả, người đọc có thể nhận ra quê hương địa phương của người viết. Người miền Bắc, khi nói, thì phát âm sai nhiều chữ thí dụ như Hà Nội thành Hà Lội, lũ lượt thành ra nũ nượt, thế nào thành thế lào, xao xuyến thành ra schao schuyê´n, con trâu thành con châu, con trâu trắng thành con châu tắng… khi viết thì cũng sai chính tả như cách phát âm của họ, nhưng đặc biệt nhất là sai khi đổi các vần s thành x hay ngược lại, thí dụ như xâu xa hay sâu sa, đúng chính tả là sâu xa.

Người miền Nam phát âm vần r thành g, rồi thành gồi, vần v thành dz, vụng về thành dzụng dzề…, vần kh thành h, không thành hông hoặc hôn, đặc biệt khi viết thì thường đổi dấu hỏi thành dấu ngã hay ngược lại, giặt dũ thành ra giặt dủ, kỹ lưỡng thành ra kỷ lưởng. Người miền Trung có cách phát âm địa phương rất đặc biệt, các thanh âm sắc biến dạng gần như thành thanh âm dấu hỏi và nhiều từ ngữ thông dụng đặc biệt hắn, mi, tau, mô, tê, rứa, hỉ…nhưng khi viết thì không có lỗi chính tả mang tính chất đặc biệt.


Phải thẳng thắn mà nói rằng, nhiều người có trình độ kỹ thuật kỹ sư tiến sĩ (bằng thật, tại hải ngoại), nhưng viết tiếng Việt còn phạm khá nhiều lỗi chính tả, khoan nói đến các lỗi ngắt câu, chấm câu, để diễn tả dòng tư tưởng cho mạch lạc.

Trong công việc làm, người Đức và Pháp rất chú trọng đến lỗi chính tả. Một công văn, một lá đơn hay một lá thơ phải được viết hoàn toàn không có một lỗi, chính tả hay văn phạm. Phong cách hành văn cũng phải được cân nhắc kỹ lưỡng theo nội dung và theo vị trí của người viết hay người nhận. Mình phải học và ứng dụng quan điểm tích cực này của họ.


Cách ấn định thời gian trong tiếng Việt


Tiếng Việt sử dụng ba thì chính để chỉ quá khứ, tương lai và hiện tại một cách đơn giản, so với tiếng Pháp hay tiếng Đức, cách sử dụng thời gian chi li hơn. Các động từ giữ nguyên thể dạng, và cũng không thay đổi theo chủ từ số ít hay số nhiều. Muốn ấn định thời gian một cách chính xác trong văn viết, phải viết thêm các chữ trợ động từ trước động từ, hoặc sử dụng thêm các cụm chữ diễn tả khái niệm thời gian: hôm qua, ngày mai, hôm nay, trong khoảng thời gian từ…đến, khi ấy, thời ấy, lúc ấy, dạo ấy, ngày ấy, hôm ấy…



Thì hiện tại:
Tiếng Việt: Tôi viết

Tiếng Pháp (ngôi thứ nhất, số ít) : J’écris

Tiếng Đức (ngôi thứ nhất, số ít) : Ich schreibe


Thì quá khứ:

Tiếng Việt: Tôi đã viết

Tiếng Pháp: J’ai écrit

Tiếng Đức: Ich habe geschrieben


Thì tương lai:

Tiếng Việt: Tôi sẽ viết

Tiếng Pháp: J’écrirai

Tiếng Đức: Ich werde schreiben

Một thí dụ: Muốn diễn tả một hành động „rắc rối“ hơn, một hành động xảy ra trong quá khứ qua một dự tính nhưng không được thực hiện, mang một tâm trạng nuối tiếc, tiếng Đức sử dụng thì Plusquamperfekt Konjunktiv II, tiếng Pháp sử dụng thì Conditionnel passé

Có thể tôi đã phải viết…

Ich hätte geschrieben…

J’aurais dû écrire…

Cách xếp đặt các vị trị trong cụm chữ ở đây cũng cần chú ý. Không thể viết rằng: "Tôi có thể đã phải viết", người đọc có thể hiểu nội dung, nhưng hành văn như thế thì rất ngượng ngạo.


Dịch các tên riêng và địa danh

Tôi không thỏa mãn với việc dịch tên riêng và địa danh ra tiếng Việt và tôi từ chối sử dụng phiên âm, vì một lý do đơn giản, nếu người đọc không biết tên gốc, thì không biết người viết viết về ai, về gì. Nhiều phiên âm được dịch dựa trên giọng bắc, Alain thành Alanh, Einstein thành Anhxtanh, đổi vần r thành vần c, Adorno thành Ađoocnô…
Đố các bạn các phiên âm sau đây, ngược ra tiếng gốc là gì: Đôn kihôtê, Acpơ, Amxtơrông Băngvơnixtơ, Bêatơrichê, Becnơstainơ…..
Nếu nhất thiết phải sử dụng phiên âm thì người viết nên kèm theo nguyên gốc trong dấu ngoặc. Nhưng người đọc sẽ rất mau mệt mỏi.


Vị trí các khái niệm, cụm chữ trong câu


Biết sử dụng đúng vị trí các khái niệm, các cụm chữ, cách ngắt câu bằng chấm, phẩy, cách sử dụng các tĩnh từ tượng hình tượng thanh…là biết nghệ thuật sử dụng tiếng Việt, thể hiện phong cách „Văn tức là người“, đây là điểm mấu chốt trong tiếng Việt. Tùy theo trình độ văn hóa và tính tình cá nhân, mỗi người có một văn phong khác nhau, xúc tích, nhẹ nhàng, trong sáng, thâm trầm, kiêu ngạo, châm biếm, mỉa mai, khô khan, cô đọng, lạnh lùng, khó hiểu, lắt léo, rối ren, cay đắng, bi quan…thậm chí có khi người đọc không hiểu người viết muốn diễn đạt điều gì, và người viết thì cho rằng không hiểu là ngu, là thiếu trình độ. Không phải muốn „xào nấu“ sao cũng xong đâu, tưởng dễ lại hóa ra khó. Muốn truyền bá tư tưởng rộng rãi thì văn phong phải dễ hiểu, người đọc không cần phải có bằng Tiến sĩ, đã trình luận án tốt nghiệp đại học, mới hiểu được.

Một trong những điểm quan trọng của tiếng Việt là nhạc điệu. Tư tưởng diễn đạt phải được cân nhắc, và sự cân nhắc này phải được thể hiện bằng một nhạc điệu trôi chẩy thì mới dễ đọc, dễ truyền bá tư tưởng của người viết, dù là viết thể loại gì, triết học, kỹ thuật, chính trị, xã hội…hay văn chương thơ phú.
Tôi đơn cử vài thí dụ sau đây, mà nhạc điệu và cách sử dụng các khái niệm tượng hình tượng thanh rất hay:

Trời đất sinh ra đá một chòm,

nứt làm hai mảnh hỏm hòm hom.

Kẽ hầm rêu mốc trơ toen toẻn,

luồng gió thông reo vỗ phập phòm.

Giọt nước hữu tình rơi lõm bõm,

con đường vô ngạn tối om om.

Khen ai đẽo đá tài xuyên tạc,

khéo hớ hênh ra lắm kẻ dòm!

(Hồ Xuân Hương – Hang Cắc Cớ)


"Hai vợ chồng bắt đầu đưa thuyền ra giữa dòng, chồng lái, vợ bơi. Cố chống lại sức nước, chồng cho mũi thuyền quay về phía thượng du, nhưng thuyền vẫn bị trôi phăng xuống phía dưới, khi nhô, khi chìm, khi ẩn, khi hiện trên làn nước phù sa, như chiếc lá tre khô nổi trong vũng máu, như con muỗi mắt chết đuối trong nghiên son."
(Khái Hưng – Anh phải sống)

"Từ khi Lê-văn-Ðó nặng lời ước nguyện với Ánh-Nguyệt trong lúc nàng gần tắt hơi, nên ông lập thế chuộc Thu-Vân về mà nuôi, tuy ông đã nghe thấy tánh tình bạc bẽo của Từ-hài-Yến, nhưng mà ông nghĩ nghĩa cha con là đạo trọng, nếu ông dứt cái nghĩa ấy chẳng những là tội nghiệp cho phận Thu-Vân mà lại còn trái đạo trời, bởi vậy ông lần lựa nuôi Thu-Vân lớn khôn, kiếm chỗ dạy Thu-Vân ăn học, thầm tính sẽ liều thân mà làm cho phụ tử tương phùng, rồi ông kiếm nơi yên tịnh mà ẩn mình, đặng có vùi lấp cái kiếp phong trần cho rảnh.“ (Hồ Biểu Chánh – Ngọn cỏ gió đùa)

"Mắt cha tôi ầng ậc nước, tôi không rõ là phèn hay máu. Thôi nghen, ông trời, như thế này là đủ rồi, đừng thêm nữa….Mặt trời le lói ánh sáng trở lại khi trên đồng chỉ còn hai thân thể nhàu nhừ. Ai đó vãi từng chùm chim én lên cao, chúng cố chao liệng để khỏi rơi như lá. Người cha cởi cái áo trên người để đắp lên đứa con gái. Ông ta bò quanh nó, tìm bất cứ cái gì để có thể che cơ thể nó dưới mặt trời. Dường như đứa con gái đang chết, chỉ đôi mắt là rưng rức chớp mở không thôi….(Nguyễn Ngọc Tư – Cánh đồng bất tận) „

Tiếng Việt viết theo cấu trúc xuôi, giống cấu trúc tiếng Pháp. Cấu trúc tiếng Đức bị ngắt quãng trong câu phụ, làm cho người nghe người đọc phải chú ý nghe chữ cuối cùng thì mới hiểu rõ được nghĩa cả câu.

Một thí dụ như: Lũ lụt (xảy ra) trầm trọng ở miền Trung. Hiện nay, trên báo chí Việt Nam, khuynh hướng viết ngược nổi rõ, không những đã bỏ hẳn động từ họ đảo vị trí tĩnh từ ra trước chủ từ thành "Trầm trọng lũ lụt miền Trung". Cách viết ngược, đảo vị trí chủ từ tĩnh từ trong thể thơ để giữ thanh điệu và nhạc điệu bằng trắc có thể chấp nhận được, nhưng cách viết đảo vị trí trong văn xuôi hay trong tựa bài của một chủ đề mang tính chất thời sự thì tôi thấy chướng tai gai mắt.

(Còn tiếp)

Mathilde Tuyet Tran, France 2009


Web nguon:
http://www.tuyettran.de
_________________
Vietnam Library Network
http://www.vietnamlibrary.net

Back to top
View user's profile Send private message Visit poster's website
Display posts from previous:   
Post new topic   Reply to topic    Vietnam Library Network, Overseas Vietnamese - Người Việt Hải Ngoại Forum Index -> Vietnam National Language Academy - Văn Lang Corner All times are GMT - 8 Hours
Page 1 of 1

 
Jump to:  
You cannot post new topics in this forum
You cannot reply to topics in this forum
You cannot edit your posts in this forum
You cannot delete your posts in this forum
You cannot vote in polls in this forum


© 2007-2008 Informe.com. Get Free Forum Hosting
Powered by phpBB © 2001, 2005 phpBB Group